Antoni Wach

Największą frajdę daje mi wracanie do projektu sprzed pół roku i myślenie „serio to tak napisałem?”. To jest dowód, że się rozwijam, namacalny i mój własny — nie zależny od tego, czy ktoś to zauważy.

Olimpiada była tylko pretekstem, żeby robić więcej tego, co i tak bym robił po godzinach.

Poszedłem na studia — ale wybrałem je jak dorosły, a nie jak uczeń, który „idzie, bo wypada". Rok przerwy nie opóźnił mojego startu. On go dopiero umożliwił.

Odkryłem, że jeśli najpierw sprawdzę telefon, cały poranek znika w przewijaniu. Więc zmieniłem kolejność: budzik, komputer, pół godziny nad własnym projektem, dopiero potem świat zewnętrzny. Ten nawyk przetrwał już dwa lata bez przerwy.

To nie jest wielka dyscyplina — to po prostu usunięcie pokusy, zanim zdąży zadziałać.

Przez rok programowania metodą prób i błędów w edytorze kodu nie rozumiałem, dlaczego moje rozwiązania są wolne. Ta książka nauczyła mnie planować algorytm na kartce, zanim napiszę jedną linijkę. To był moment, w którym programowanie przestało być zgadywaniem.

Do dziś rysuję strukturę danych na kartce, zanim dotknę klawiatury — nawet przy prostych zadaniach.

Na jednych z pierwszych zawodów szkolnych znalazłem gotowe rozwiązanie podobnego zadania i lekko je zmodyfikowałem. Zdobyłem punkty, ale kiedy nauczyciel poprosił, żebym wytłumaczył, co się dzieje w tej pętli — nie potrafiłem. To był wstyd, który zmienił sposób, w jaki się uczę.

Od tamtej pory zasada jest prosta: jeśli nie umiem czegoś wytłumaczyć na głos, to jeszcze tego nie umiem.

Mam Notion na projekty długoterminowe, ale codzienną listę zadań trzymam w zwykłym pliku .txt na pulpicie — bo otwiera się w sekundę i nie kusi powiadomieniami. Im prostsze narzędzie, tym mniej okazji, żeby zamiast pracować, „organizować pracę”.

Jedyna aplikacja, bez której nie wyobrażam sobie dnia, to zwykły terminal — reszta jest zamienna.

Pierwsze projekty przepisywałem linijka w linijkę z tutoriali na YouTube, nie do końca rozumiejąc, co robię. Zmiana przyszła, gdy zacząłem od pytania „co dokładnie chcę zbudować”, zamiast od gotowego przepisu.

Dziś tutorial otwieram tylko wtedy, gdy utknę — nie jako punkt startowy, tylko jako pomoc w połowie drogi.

Rok czekałem, zbierając wiedzę „na zapas”, zanim odważyłem się zapisać na pierwsze zawody. Kiedy w końcu wystartowałem, zorientowałem się, że realne zawody uczą więcej w jeden dzień niż miesiąc samodzielnej nauki teorii.

Gdybym zaczynał od zera, zapisałbym się na pierwsze zawody, zanim poczułbym się gotowy — bo to poczucie nigdy w pełni nie przychodzi.

Nie wiem dlaczego, ale to zawsze niedziela, około dwudziestej. Nauczyłem się tego nie ignorować — po prostu otwieram swój najstarszy projekt i patrzę, ile już zrobiłem. To wystarcza, żeby przypomnieć sobie, że postęp istnieje, nawet gdy go nie czuję.

Zwątpienie nie znika, ale przestaje być argumentem, żeby cokolwiek przerwać.

Dziewięćdziesiąt minut skupionej pracy, przerwa, powtórka trzy razy dziennie — to cały mój plan przed ważnymi zawodami. Poza tymi blokami odpoczywam naprawdę, bez telefonu z kodem w tle, bo zmęczony mózg pod presją robi więcej błędów, nie mniej.

To jedyny dzień w tygodniu, w którym pilnuję planu co do minuty.

Najwięcej uczę się od osób, które pokazują swój proces — commity z błędami, pytania na forach, momenty, kiedy utknęli na trzy dni nad jedną funkcją. To pokazuje, że każdy dobry programista był kiedyś zagubiony, tylko nikt tego nie pokazuje na pierwszym planie.

To odczarowuje mit „geniusza”, który wszystko wie od razu.

Zespół, z którym miałem robić projekt na konkurs, rozpadł się tydzień przed terminem, bo nikt nie ustalił jasno, kto za co odpowiada. Prezentowałem coś w połowie gotowego i wypadłem słabo. To była pierwsza lekcja, że dobry kod to za mało — potrzeba też jasnej komunikacji.

Od tamtej pory na każdym projekcie zespołowym pierwszy dzień poświęcam wyłącznie na ustalenie, kto robi co.

Nieraz siedziałem godzinę nad błędem, żeby rozwiązanie przyszło mi do głowy pod prysznicem następnego ranka. Teraz, kiedy utknę na dłużej niż dwadzieścia minut, świadomie odchodzę od komputera zamiast na siłę brnąć dalej.

Mózg potrzebuje przestrzeni bez ekranu, żeby połączyć fakty, które już zna.

Sam finał olimpiady trwał kilka dni. Rok przerwy, w którym uczyłem się programowania bez żadnego planu narzuconego z zewnątrz, trwał dwanaście miesięcy i zmienił sposób, w jaki podchodzę do wszystkiego, czego się uczę.

Nauczyłem się wtedy, że najcenniejsza umiejętność to nie konkretna wiedza, tylko zdolność do uczenia się bez instrukcji.

W gimnazjum unikałem programowania, bo byłem przekonany, że trzeba mieć głowę do liczb, a moje oceny z matematyki były średnie. Dopiero na kółku informatycznym zobaczyłem, że najlepsi w grupie nie byli matematycznymi geniuszami — byli po prostu uparci i lubili rozkładać problemy na małe kawałki.

Ta jedna zmiana przekonania otworzyła mi drzwi, które sam sobie wcześniej zamknąłem.

Największą radą, jaką mogę dać, jest: przestań czekać na moment, w którym poczujesz się gotowy. Ja czekałem rok, a gotowość i tak przyszła dopiero po pierwszych, słabych zawodach — nie przed nimi.

Zacznij, będąc nieprzygotowanym. Gotowość to skutek działania, nie jego warunek.