Rady

Przez pierwszy rok przygotowań traktowałam sen jak coś, co można sobie „odespać po olimpiadzie”. Efekt był taki, że uczyłam się wolniej, bo zmęczony mózg gorzej zapamiętuje. Gdybym zaczynała od zera, pilnowałabym snu od pierwszego dnia, nie dopiero wtedy, gdy już nie miałam wyjścia.

To najprostsza zmiana, jaką mogłabym sobie doradzić — i najbardziej ignorowana przez wszystkich, których znam.

W drugiej klasie odpadłam na etapie szkolnym, mimo że byłam pewna swojego przygotowania. Zabolało, ale dzięki temu przy prawdziwym finale rok później presja była mniejsza — już wiedziałam, że przegrana nie jest końcem świata.

Gdybym wygrała za pierwszym razem, prawdopodobnie bałabym się dużo bardziej przy każdej kolejnej próbie.

Kiedy ktoś pyta mnie, jak zacząć coś dużego, mówię: zapomnij o planie na cały rok. Zacznij od czterdziestu minut dziennie, bez wyjątków, przez dwa tygodnie. Dopiero wtedy zobaczysz, czy to w ogóle coś, co chcesz robić dalej.

Wielkie plany są ekscytujące na papierze i porażające w realizacji. Mały, uparty nawyk wygrywa z nimi za każdym razem.

Rok czekałem, zbierając wiedzę „na zapas”, zanim odważyłem się zapisać na pierwsze zawody. Kiedy w końcu wystartowałem, zorientowałem się, że realne zawody uczą więcej w jeden dzień niż miesiąc samodzielnej nauki teorii.

Gdybym zaczynał od zera, zapisałbym się na pierwsze zawody, zanim poczułbym się gotowy — bo to poczucie nigdy w pełni nie przychodzi.

Sam finał olimpiady trwał kilka dni. Rok przerwy, w którym uczyłem się programowania bez żadnego planu narzuconego z zewnątrz, trwał dwanaście miesięcy i zmienił sposób, w jaki podchodzę do wszystkiego, czego się uczę.

Nauczyłem się wtedy, że najcenniejsza umiejętność to nie konkretna wiedza, tylko zdolność do uczenia się bez instrukcji.

Największą radą, jaką mogę dać, jest: przestań czekać na moment, w którym poczujesz się gotowy. Ja czekałem rok, a gotowość i tak przyszła dopiero po pierwszych, słabych zawodach — nie przed nimi.

Zacznij, będąc nieprzygotowanym. Gotowość to skutek działania, nie jego warunek.

Przez pierwsze dwa lata nie prowadziłam żadnej listy przeczytanych książek i dziś nie potrafię odtworzyć połowy tytułów, które na pewno czytałam. Gdybym zaczynała od zera, od pierwszego dnia prowadziłabym prostą listę z jednym zdaniem podsumowania przy każdej pozycji.

To nie zmieniłoby tego, co czytałam — ale dałoby mi dostęp do własnej historii czytelniczej.

Same wyniki i tytuły stypendystki są miłe, ale najcenniejsza okazała się umiejętność, którą wymusił brak pieniędzy — szukanie wysokiej jakości wiedzy tam, gdzie jest darmowa. Tej umiejętności nie da mi żaden dyplom.

To ona sprawia, że nie boję się już żadnego tematu, którego nie znam — wiem, że da się go poznać bez kosztownych kursów.

Komuś, kto zaczyna i myśli, że potrzebuje drogich kursów, żeby ruszyć z miejsca, powiedziałabym: idź najpierw do biblioteki i zapytaj bibliotekarza, co poleca w twoim temacie. Zdziwisz się, ile dobrej, darmowej wiedzy czeka, o której istnieniu nawet nie wiedziałeś.

Pieniądze pomagają, ale nigdy nie są warunkiem koniecznym, żeby zacząć.

Gdybym zaczynała od zera, nie wysłałabym pierwszych dziesięciu identycznych maili, które i tak nie dostały odpowiedzi. Personalizacja, którą wprowadziłam dopiero w połowie drogi, powinna być zasadą od pierwszej wysłanej wiadomości, nie lekcją wyciągniętą z porażek.

Zaoszczędziłoby mi to tygodnie czekania na odpowiedzi, które nigdy nie miały nadejść.

Wszyscy pytają mnie o ten jeden mail, na który w końcu ktoś odpowiedział. Ale to czterdzieści odrzuceń przed nim nauczyło mnie, jak formułować prośby, jak nie brać ciszy do siebie i jak poprawiać się z każdą próbą.

Sukces był tylko potwierdzeniem tego, czego nauczyły mnie porażki po drodze.

Czekałem cały pierwszy rok liceum, zanim odważyłem się zapisać na olimpiadę, bo czułem, że jeszcze nie jestem gotowy. Gdybym zaczynał od zera, zapisałbym się już w pierwszym możliwym roku, nawet wiedząc, że przegram — bo doświadczenie z przegranej wtedy jest tańsze niż teraz.

Wczesna porażka boli mniej niż spóźniona.

Sam finał, choć wymarzony, trwał tylko trzy dni. Dwa lata pomiędzy dwoma porażkami — kiedy musiałem zdecydować, czy spróbować jeszcze raz — nauczyły mnie więcej o sobie niż jakikolwiek pojedynczy wynik.

Gdybym wygrał za pierwszym razem, nigdy bym się nie dowiedział, że potrafię wstać po przegranej.

Komuś na początku powiedziałbym: nie czekaj na moment, w którym poczujesz, że jesteś wystarczająco dobry. Ja czekałem rok, a ta gotowość i tak przyszła dopiero po pierwszej porażce, nie przed nią.

Lepiej przegrać wcześnie i się nauczyć, niż czekać w nieskończoność na pewność, która nigdy nie przyjdzie.

Przez pierwszy rok gry lubiłem wracać tylko do zwycięstw, bo były przyjemne do oglądania. Przegrane odkładałem i nigdy do nich nie wracałem. Gdybym zaczynał od zera, analizowałbym przegrane dwa razy częściej niż wygrane — to w nich jest prawdziwa nauka.

Wygrana potwierdza, co już umiesz. Przegrana pokazuje, czego jeszcze nie umiesz.

Tytuł mistrza Polski juniorów wisi teraz na ścianie, ale gdybym miał wskazać jedno doświadczenie, które dało mi najwięcej, wybrałbym przegraną na wojewódzkim przez brak trzech sekund. To wtedy nauczyłem się, że drobiazgi decydują tak samo jak duże błędy.

Sukces potwierdza, że robisz dobrze. Porażka pokazuje dokładnie co poprawić.

Komuś zaczynającemu powiedziałbym: przestań chować się za treningiem w domu i zapisz się na turniej, nawet jeśli wiesz, że przegrasz większość partii. Umiejętność grania pod presją nie da się wytrenować bez prawdziwej presji.

Pierwsze turnieje przegrasz — i dokładnie po to warto w nich zagrać jak najwcześniej.

Gdybym zaczynała od zera, pokazałabym pierwszy tekst komuś zaufanemu już po miesiącu, nie po trzech latach. Te lata w izolacji nie były stracone, ale mogłam rozwijać się szybciej, mając choćby jedną osobę, która czytała i reagowała na bieżąco.

Pisanie do szuflady chroni, ale też spowalnia — o tym zapominałam.

Finał był spełnieniem marzeń, ale to pierwsza porażka na etapie okręgowym nauczyła mnie czegoś, co zostało ze mną na dłużej — jak uważnie czytać oczekiwania, zanim zacznę pisać, zamiast zakładać, że wiem lepiej.

Ta umiejętność przydaje mi się teraz w każdym tekście, nie tylko olimpijskim.

Komuś, kto zaczyna pisać i chowa wszystko do szuflady, powiedziałabym: pokaż pierwszy tekst komuś zaufanemu, zanim uznasz, że jest gotowy — bo to poczucie gotowości nigdy nie przychodzi samo.

Ja czekałam trzy lata. Nie musisz czekać tak długo, żeby dowiedzieć się, że twoje teksty mają wartość.