Patryk Sudzik

Zostawiam sobie przy tym miejsce na życie, całkiem świadomie. Nigdy już nie będę tak młody i tak wolny jak dzisiaj - szkoda to przepalić na samo odhaczanie listy. Chociaż w drugą stronę działa to identycznie - za osiadanie na laurach rachunek też przychodzi, tylko później i wyższy.

Efekt = skuteczność × liczba prób × payout z próby. Ludzie zazwyczaj czekają, aż będą „gotowi", starając się zmaksymalizować ten pierwszy czynnik - z mojego doświadczenia ten moment nigdy nie nadejdzie. Drugi jest zwykle za darmo. Lepiej spróbować sto razy i trafić trzy niż dziesięć razy i trafić dwa - bierz więc, co się da, i po prostu zaczynaj. Szczęściem nie da się sterować, ale można powiększać powierzchnię, na którą ma szansę spaść.

Miej też jakiś kierunek na 5, 10, 20 lat. Może być zupełnie rozmyty, i tak się jeszcze zmieni - chodzi tylko o to, żeby nie mieć zamiast niego nic. Potem rozbij go na kroki, potem na mniejsze. Zdziwisz się, jak mało realnej pracy to wymaga.

Ja swoich celów nigdy nie zapisywałem, bo lubię spontaniczność. Efekt: w większości się z nimi minąłem. Gdybym je spisał, byłbym dziś prawdopodobnie znacznie wyżej - ale też byłoby po drodze o połowę mniej niespodzianek i przygód, więc nie żałuję.

Czego u mnie nie znajdziesz: wstawania o 6:00, medytacji, zimnych pryszniców. Komuś to działa, mnie nie - moim zdaniem to narzędzia do nudnego, przewidywalnego życia. Rób po swojemu, mierz wysoko i nie porównuj się z nikim poza sobą sprzed roku.

Nie warto być w kogokolwiek zapatrzonym - nikt nie jest idealny i każdy autorytet ma dzień, w którym plecie totalne głupoty. Za to prawie każdy, kto cokolwiek dowiózł, ma swoje unikalne podejście: coś, co u niego zadziałało i czego sam byś nie wymyślił. To nie znaczy, że ma rację. Ani że u ciebie to zadziała. Ale znaczy, że warto zapytać.

Dlatego inspiracji szukam raczej w otoczeniu niż w nazwiskach. Ktoś obok właśnie skończył projekt, ktoś inny dostał się tam, gdzie ty chcesz - i to są ludzie, do których możesz po prostu napisać.

To brzmi jak zarzut wobec innych, ale to raczej dobra wiadomość dla ciebie - poprzeczka leży znacznie niżej, niż się wydaje z zewnątrz.

Poza tym rachunek jest nieuczciwie korzystny. Jak spróbujesz i nie wyjdzie, tracisz weekend albo dostajesz brak odpowiedzi na maila. Jak wyjdzie, zmienia ci to kilka następnych lat. Rzadko w życiu trafia się zakład, w którym można stracić tak mało.

I jeszcze jedno, mniej oczywiste: rzeczy się o siebie zaczepiają. Jeden projekt otwiera drugi, jedna znajomość prowadzi do trzech kolejnych, a wiedza z jednego konkursu wraca w pięciu następnych.

W zwyczajnym liceum wiedza o olimpiadach, programach czy konkursach jest bardzo ograniczona. Nie dlatego, że ktoś ją ukrywa - po prostu nikt wokół tego nie robi, więc temat nie istnieje. Zmieniło się to, kiedy trafiłem do szkoły z tradycją olimpijską. I tu ciekawostka: takie szkoły często wcale nie mają lepszych nauczycieli ani wyższego poziomu nauczania. Mają za to przeciętnie bardziej ambitnego ucznia obok ciebie w ławce. To wystarcza.

Nie każdy może zmienić szkołę i nie o to chodzi. Chodzi o to, że twoim ograniczeniem prawdopodobnie nie są zdolności, tylko informacja - nie wiesz, co w ogóle istnieje i jak to ugryźć. A to akurat da się nadrobić bez przeprowadzki: wystarczy znaleźć kogoś, kto już to zrobił, i zapytać. Ludzie odpisują częściej, niż myślisz.

Gdybym brał więcej okazji, aplikował na więcej programów, oddawał więcej rzutów - byłbym dziś znacznie, znacznie wyżej. Nie trochę wyżej. Znacznie. Za każdym razem, gdy przypomnę sobie program, o którym pomyślałem „nie chcę mi się, i tak mnie nie wezmą", widzę kilkanaście minut, które mogła zmienić kilka następnych lat. Kilkanaście minut. Tyle kosztuje wysłanie aplikacji.

A rachunek jest absurdalnie korzystny, bo odrzucenie kosztuje dokładnie nic. Ja o odmowie zwykle nie pamiętam już następnego dnia - a jeśli mail w ogóle nie przychodzi, zapominam o całej sprawie zaraz po wysłaniu zgłoszenia. Nikt nie prowadzi rejestru twoich nieudanych aplikacji. Serio.

Więc jeśli miałbyś wyciągnąć z tego jedną rzecz: aplikuj. Do wszystkiego, co ci przemknie przed oczami i wygląda choćby średnio sensownie. Najgorsze, co się stanie, to że nie dostaniesz odpowiedzi.

Gdybym liczył skuteczność, wyszłoby kilka procent i powinienem się załamać. Tyle że wyjazd się odbył.

W pierwszej klasie oglądałem wywiad z kimś, kto pojechał na olimpiadę międzynarodową. Pamiętam dokładnie tę myśl: fajne, ale to nie dla mnie, to musi być zupełnie inna liga. Trzy lata później sam pojechałem na trzy międzynarodowe olimpiady w przeciągu miesiąca - i nie stałem się po drodze inną osobą. Dalej odpisuję (prawie) każdemu, dalej mam gorsze dni, a cała ta historia to raczej niewielki wycinek mojego życia niż jego centrum.

Sufit, który sobie wyobrażałem, nie istniał. Postawiłem go sam i przez rok czy dwa realnie ograniczał, o czym w ogóle myślałem. Gdybym zaczynał od nowa, pierwszą rzeczą, którą bym zmienił, nie byłaby metoda nauki ani organizacja - tylko poprzeczka. Poza tym: odzywałbym się do ludzi dużo wcześniej. Sporo czasu zmarnowałem na rzeczy, które ktoś już zrobił przede mną.

Najwięcej dała mi praca nad realnymi projektami - takimi, gdzie nie ma klucza odpowiedzi i nikt ci nie powie, czy zrobiłeś dobrze. Konkurs sprawdza, czy umiesz to, co ktoś już zdefiniował. Projekt sprawdza, czy w ogóle wiesz, co należy zrobić. Przy okazji nauczyłem się tam rzeczy, które nie mają swojej olimpiady: jak napisać do obcej osoby, żeby chciało jej się odpisać, jak rozmawiać z instytucją, jak nie brać odmowy do siebie.

Drugie: ludzie. Otoczenie z podobnym nastawieniem zmieniło u mnie więcej niż jakakolwiek metoda pracy. Jedna rozmowa z kimś, kto już coś zrobił, potrafi oszczędzić miesiąc błądzenia - a przy okazji przesuwa ci punkt odniesienia, bo nagle rzeczy, które wydawały się nierealne, robi ktoś, kogo znasz osobiście.

I trzecie, którego nauczyłem się przez kontrast. Dorastałem w otoczeniu, w którym prawie nikt nie miał żadnego planu - ani na miesiąc, ani na dziesięć lat. Nie z lenistwa i nie z braku zdolności. Po prostu nikt nigdy nie zasugerował, że plan to opcja, więc domyślnie szło się najniższą linią oporu i czekało, aż życie samo coś przyniesie. Zwykle przynosi dokładnie średnią.

Trzy poziomy. Zajmie ci to max godzinę.